Washington’un Karakas üzerindeki ekonomik baskıyı sertleştirmesi, Latin Amerika’nın en kırılgan ekonomilerinden biri olan Venezuela’da fiyat istikrarını bir kez daha altüst etti. Bloomberg News tarafından derlenen haftalık enflasyon endeksine göre ülkede yıllık enflasyon oranı yüzde 556’ya yükselerek son yılların en sert sıçramalarından birine imza attı.
Bloomberg verileri, 17 Aralık itibarıyla ölçülen yıllık enflasyonun, Haziran sonunda yüzde 219, 2024 yılı genelinde ise yaklaşık yüzde 45 seviyesinde seyrettiğini gösteriyor. Bu tablo, Venezuela ekonomisinin kısa sürede yeniden yüksek enflasyon sarmalına girdiğine işaret ediyor.
Söz konusu endeks, teknik olarak yalnızca Karakas’ta bir fırında satılan bir fincan kahvenin fiyatını temel alıyor. Ölçeğin dar kapsamı, akademik açıdan tartışmalı olsa da, Venezuela Merkez Bankası’nın yaklaşık on yıldır düzenli ve şeffaf veri yayımlamaması nedeniyle bu gösterge, piyasa aktörleri ve uluslararası kuruluşlar için fiili bir referans noktası olarak kabul ediliyor.
Finansal izolasyon derinleşiyor
ABD Başkanı Donald Trump, aylardır Venezuela’yı küresel finans sisteminden daha da izole etmeyi hedefleyen adımları hızlandırıyor. Bu strateji, uzun süredir iktidarda bulunan Nicolás Maduro yönetiminin gelir kaynaklarını kurutmayı amaçlıyor.
Bu hafta Beyaz Saray’dan gelen en dikkat çekici hamle, yaptırım uygulanan petrol tankerlerinin Venezuela limanlarına giriş ve çıkışlarını engellemeye yönelik abluka talimatı oldu. Bloomberg News’e konuşan enerji piyasası uzmanlarına göre, bu kararın ülkenin ana döviz kaynağı olan petrol ihracatını ciddi biçimde sekteye uğratması ve kamu maliyesi üzerindeki baskıyı artırması bekleniyor.
Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, bu adımı “Venezuela ekonomisi için daha önce görülmemiş bir şok” olarak tanımladı.
Tarihsel perspektif: Daha kötüsü görüldü, ama risk devam ediyor
Açıkça belirtmek gerekir ki, Venezuela enflasyonu tarihsel olarak çok daha yüksek seviyeleri de deneyimledi. Bloomberg Enflasyon Endeksi, 2016 yılında başlatıldığından bu yana bazı dönemlerde yıllık bazda yüzde 100 binin üzerine çıkan oranlar kaydetti. Bu nedenle bugünkü tablo, teknik olarak hiperenflasyon zirvelerinin altında kalsa da, istikrarın yeniden bozulduğunu gösteren güçlü bir sinyal niteliği taşıyor.
Ekonomi literatürüne göre¹, döviz gelirlerinin ani biçimde daraldığı, mali disiplinin zayıfladığı ve fiyat kontrollerinin sürdüğü ekonomilerde, enflasyonun yeniden ivme kazanması kaçınılmaz hale geliyor. Venezuela örneğinde bu süreci hızlandıran temel unsur ise, dış finansman kanallarının siyasi nedenlerle daha da daralması olarak öne çıkıyor.
Bolívar cinsinden maaş alan milyonlarca Venezuelalı için bu gelişme, satın alma gücünde yeni ve sert bir erime anlamına geliyor. Orta vadede fiyat istikrarının yeniden sağlanabilmesi, yalnızca para politikası değil, dış ticaret ve finansal erişim koşullarındaki değişimlere de doğrudan bağlı görünüyor.
Kaynak: Bloomberg News
Akademik Dipnot:
¹ Dornbusch, R. & Fischer, S. (1993). Moderate Inflation. World Bank Economic Review.
BU HABERLERDE İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
EKOVİZYON DERGİ – Ekovizyon.com.tr
🔗 https://www.ekovizyon.com.tr
