2027-2047 dönemini kapsayan yeni araç muayene sistemi için imtiyaz sözleşmesi imzalandı. TURKA, 15 Ağustos 2027’den itibaren 20 yıl boyunca Türkiye genelindeki araç muayene hizmetlerini yürütecek. Proje kapsamında 81 ilde 352 istasyon ve 900 muayene hattı kurulacak. Yatırımın toplam büyüklüğü yaklaşık 3 milyar dolar olurken, işletme hakkı bedeli olarak 1,72 milyar dolar Hazine’ye peşin ödendi.
Türkiye’nin araç muayene altyapısında önümüzdeki 20 yılı belirleyecek yeni dönemin hukuki zemini tamamlandı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve MOI Ortak Girişim Grubu tarafından kurulan TURKA arasında 2027-2047 dönemini kapsayan Araç Muayene Hizmetleri İmtiyaz Hakkı Sözleşmesi imzalandı.
24 Şubat 2025’te gerçekleştirilen ihalenin ardından hukuki, idari ve mali süreçlerin tamamlanmasıyla birlikte yeni sistem için yatırım ve altyapı dönemi başladı.
TURKA, 15 Ağustos 2027 itibarıyla Türkiye’nin 81 ilinde araç muayene hizmetlerini 20 yıl süreyle yürütecek.
Hazine’ye 1,72 milyar dolarlık peşin ödeme
Projenin finansal büyüklüğü de dikkat çekiyor.
Yaklaşık 3 milyar dolarlık yatırım programı kapsamında işletme hakkı bedeli olarak 1,72 milyar dolar Hazine’ye peşin ödeme yapıldı. Şirket ayrıca sözleşme süresi boyunca elde edilecek gelirlerin yaklaşık yüzde 65’ini kamuya aktaracak.
Böylece proje yalnızca araç muayene hizmetlerinin özel sektör tarafından işletilmesini değil, aynı zamanda uzun vadeli bir kamu gelir modelini de içeriyor.
Özelleştirme İdaresi Başkanı Bekir Emre Haykır, projenin finansman büyüklüğü ve uluslararası yatırımcı ilgisi açısından önemli bir altyapı ve imtiyaz projesi olduğunu belirtti.
81 ilde 352 istasyon kurulacak
Yeni sistemin fiziksel altyapısı 81 ili kapsayacak şekilde planlandı.
Tamamı özel sektör tarafından finanse edilecek yatırım programında:
- 249 sabit istasyon
- 103 mobil istasyon
- 900 muayene hattı
kurulacak.
Başlangıçta şartnamede 75 olarak öngörülen mobil istasyon sayısı, hizmet erişimini artırmak amacıyla 103’e yükseltildi.
Türkiye’deki araç parkının büyüklüğü dikkate alındığında kapasite artışı projenin önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.
Trafiğe kayıtlı araç sayısı 34,5 milyona ulaşırken, tekrarlanan işlemlerle birlikte yıllık araç muayene sayısı 16 milyona yaklaşıyor. Her yıl 1 milyondan fazla yeni aracın trafiğe katılması ise mevcut altyapının önümüzdeki yıllarda daha yüksek kapasiteye ihtiyaç duyacağını gösteriyor.
Araç muayenesinde yapay zekâ dönemi
Yeni sistemin en dikkat çekici taraflarından biri ise teknolojik altyapı olacak.
Araç muayenelerinde; yapay zekâ destekli görüntü işleme, çok noktalı kamera sistemleri ve lazer tarama teknolojileri kullanılacak.
Randevu işlemlerinden bilgilendirmeye, muayene sonuçlarının görüntülenmesinden diğer hizmetlere kadar birçok süreç dijital kanallara taşınacak.
Böylece manuel işlemlerin azaltılması ve muayene süreçlerinin daha standart hale getirilmesi hedefleniyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu da yeni sistemde insan faktörünün mümkün olduğunca azaltılacağını belirterek, araçların istasyona girişinden itibaren plaka tanıma ve otomasyon sistemlerinin devreye alınacağını açıkladı.
Kredi kartı komisyonu araç sahibinden alınmayacak
Yeni sistemin sürücüler açısından dikkat çeken değişikliklerinden biri de kredi kartı komisyonları olacak.
Bakan Uraloğlu, mevcut uygulamada kredi kartıyla yapılan ödemelerde ortaya çıkan komisyonların araç sahiplerine veya şirketlere yansıtılabildiğini, yeni ihale şartnamesinde ise bu maliyetin yüklenici tarafından karşılanmasının öngörüldüğünü açıkladı.
Buna göre yeni sistem 15 Ağustos 2027’de devreye girdiğinde kredi kartı komisyonunun araç sahibine ayrıca yansıtılmaması planlanıyor.
Bu düzenleme, özellikle yüksek tutarlı araç muayene ödemelerinde tüketicinin karşılaştığı ek maliyet açısından önem taşıyor.
Finansman sözleşme günü kapandı
TURKA Yönetim Kurulu Başkanı Halis Ezer, yatırımın finansmanının sözleşmenin imzalandığı gün tamamlandığını açıkladı.
Ezer, şirketin sözleşme kapsamında sahip olduğu yükümlülükleri 90 günlük yasal ödeme süresini beklemeden yerine getirdiğini belirtti.
Türkiye genelindeki iş ortaklarının yaklaşık yüzde 90’ıyla anlaşmaların tamamlandığı, 20’den fazla inşaat firmasıyla istasyon yatırımlarının eş zamanlı yürütüleceği bildirildi.
İlk yeni nesil araç muayene istasyonunun ise kısa süre içinde kamuoyuna tanıtılması planlanıyor.
Yeni sistemin asıl sınavı kapasite ve hizmet kalitesi olacak
Türkiye’nin araç parkındaki hızlı büyüme, araç muayene sisteminin önündeki en önemli operasyonel başlıklardan biri. 34,5 milyonluk araç parkı ve yılda 16 milyona yaklaşan muayene hacmi, yeni altyapının yalnızca teknolojik açıdan değil, kapasite ve erişilebilirlik açısından da güçlü olması gerektiğini gösteriyor.
Yeni modelin başarısı yalnızca kaç istasyon kurulacağıyla değil; randevu süreleri, istasyon yoğunluğu, muayene süreleri, itiraz mekanizmaları, fiyatların seyri ve hizmet kalitesi gibi göstergelerle ölçülecek.
Özellikle 20 yıllık imtiyaz döneminde araç sayısının bugünkü seviyelerin üzerine çıkacağı düşünüldüğünde, 103 mobil istasyonun hizmet erişimindeki rolü de kritik hale gelecek.
Ekonomik açıdan neden önemli?
Bu sözleşme, klasik bir araç muayene hizmeti yatırımından daha geniş bir ekonomik çerçeveye sahip. 3 milyar dolarlık yatırım hacmi, 1,72 milyar dolarlık peşin işletme hakkı bedeli ve gelirlerin yaklaşık yüzde 65’inin kamuya aktarılması, projeyi kamu maliyesi ve altyapı yatırımları açısından da önemli bir noktaya taşıyor.
Bunun yanında 20 yıllık imtiyaz süresi, kamu-özel sektör iş birliği modelinin uzun vadeli bir örneğini oluşturuyor. Burada kritik mesele, yüksek başlangıç yatırımının yanı sıra 20 yıllık işletme döneminde hizmet kalitesi ile kamu gelirleri arasındaki dengenin nasıl korunacağı olacak.
Yeni sistemin 15 Ağustos 2027’de devreye girmesiyle birlikte Türkiye’de araç muayenesinin yalnızca fiziksel istasyon yapısı değil, dijitalleşme, otomasyon ve veri teknolojileri bakımından da yeni bir döneme girmesi bekleniyor.
Kaynak: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve TURKA açıklamaları.
BU HABERLERDE İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
EKOVİZYON DERGİ – Ekovizyon
Ekovizyon.com.tr









