Dışarıdan “Bir Masa Bir Sandalye” Gibi Görünen Gayrimenkul Sektörünün Görünmeyen Yüzü…
Her gün “Bugün ne yazacağım?” diye düşünüyorum. Tam yazmaya başlayacakken ülkede yeni bir olay patlak veriyor; bu kez “Ne anlatalım, ne aktaralım?” diye kara kara düşünmeye başlıyorum. Aslında birileri sorsa anlatacak çok şey var; cevaplarım elbet, bence öylesi çok daha kolay. Ancak bilgisayarın başına geçip klavye kahramanlığı yapmak gün geçtikçe daha da zor bir hal aldı.
Gayrimenkul ile ilgili yorumlar yapmak dışarıdan bakıldığında basit ve kolay gibi görünüyor. Gayrimenkul danışmanı, broker, şirket sahibi veya ortağı; toplumun gözünde sonuç hep aynı: “Emlakçı.” Kolay para kazanan, çok yalan söyleyen, içinde dolandırıcının bol olduğu; “bir masa, bir sandalye” ile yapılan, ne mezunu olduğunun önemi olmayan, işsiz kalanın ya da emekli olanın “Ben de yaparım” dediği bir iş gibi algılanıyor. Oysa işin içine girince gerçeğin bambaşka olduğu bir dünyadan bahsediyoruz.
Ekonomik kriz ülkemizden hiç eksik olmuyor. “Dünya da böyle” diyebilirsiniz. Evet, pandemi sonrasında tüm dünyada büyük bir sıkıntı olduğu gerçeği var. Ancak sosyal yapısı istikrarlı, sistemli ve dünyanın eğitimli, üretken kesiminin göçünü alan ülkeler bu durumdan çok az etkileniyor; o küçücük etki bile onları sokağa çıkıp tepki göstermeye itiyor. Bizim ülkemiz ise geçiş noktası, kozmopolit, mozaik bir ülke ve maalesef kendi insan kaynağını harcayan bir durumda. Gündelik aksiyonlar, “Her gün neye uyanacağız?”, “Bu sistemsiz sistemde nasıl yaşayacağım?” kaygısı; endişeleri, korkuyu ve umutsuzluğu artırıyor.
“Bunun emlak sektörü ile ne alakası var?” diyebilirsiniz. Gerçek bir gayrimenkul uzmanı ve ekibi çok şey bilmek zorunda. Yıllarca “emlakçı” dediğimiz insanı sokak arası esnafı gibi görüp küçümseyen bizler, Türkiye’ye uluslararası markalar girince gayrimenkul danışmanlığının bambaşka bir uzmanlık alanı olduğunu –cüzi oranda da olsa– anlamış durumdayız.
| Gerçek Bir Gayrimenkul Danışmanı Nasıl Olmalı?
▪ Eğitimli ve donanımlı olmalı: Konusu ile ilgili tüm teknik bilgilere hakim olmalı. ▪ İletişimi güçlü olmalı: Konuşması, duruşu, beden dili, hitabeti ve tavrı güven vermeli. ▪ Hukuk ve ekonomi bilmeli: Hukuki süreçler hakkında bilgi sahibi olarak doğru yönlendirme yapmalı; ekonomiden mutlak anlamalı, analiz ve ekspertiz yeteneği gelişmiş olmalı. ▪ Çok yönlü uzmanlık taşımalı: Tanıtım ve pazarlama bilgisi, ikili ilişkiler eğitimi ve temel muhasebe bilgisi bulunmalı; iki kelimeyi bir araya getirip doğru sözleşme yazabilmeli. ▪ Karakter ve psikoloji yönetimi: Sabırlı, istikrarlı, prensipli, dürüst, ahlaklı, iyi niyetli ve ekip ruhuna sahip olmalı. Adeta bir sosyolog ve psikolog bilgi ve tecrübesiyle hareket etmeli. |
Yıllardır kötü örnekler yüzünden küçümsenen bir iş olsa da kuaföründen bakkalına, apartman görevlisinden site yönetimine, güvenlik görevlisinden avukatına, hatta evini kendi kiralayıp komisyon almaya çalışan bireylere kadar herkes bu işe soyundu ve soyunmaya devam ediyor. Oysa 7-8 yıldır Mesleki Yeterlilik Belgesi (lisans) alma zorunluluğu var. Üstelik tek belge de yetmiyor; yanında Milli Eğitim Bakanlığı onaylı sertifika, staj zorunluluğu ve meslek odası kaydı gerekiyor. Bu belgeler olmadan işlem yapamazsınız. Artık önüne gelen ilana çıkamıyor; gayrimenkul sahiplerinin danışmana resmi yetki vermesi gerekiyor. Kurumsal gayrimenkul ve inşaat firmaları, tıpkı yurt dışında olduğu gibi sektörde eğitimli, bilgili ve prezantabl profesyonellere alan açtı.
Geçmişte uzun yıllar süren yükseliş dönemlerinde tatmin edici gelirler elde edenler oldu. Ancak bu iş asla göründüğü gibi basit değil; hakkını vererek yapanlar için oldukça zor ve sanıldığı gibi yüksek gelirlerin havada uçuştuğu bir sektör de değil. Ekonomik krizler ülkemizi adeta bir “krizmana” çevirmiş durumda. Her gün yeni bir gündem içinde bilginin ve tecrübenin karşılığını bulamadığı, sinir sisteminin sınırlarının zorlandığı bir süreçten geçiyoruz. Ne söylersek söyleyelim, her şey kontrolümüzün dışına çıkmış gibi görünüyor.
Bir yandan hayatımızı sürdürmek ve günlük ihtiyaçlarımızı karşılamak için mücadele ederken, diğer yandan motivasyon kaynakları yaratarak kendimizi güçlü tutmak zorundayız. Umut etmek, insanın hayata bağlı kalması için hayati önem taşıyor; umutların tükendiği noktada felaketler başlıyor.
Ekonomi kötüye gittiğinde ilk darbe alan alanlar otomotiv ve gayrimenkul sektörleri oluyor, ardından diğerleri çorap söküğü gibi geliyor. Sokağa çıktığımızda fon vurgunları öncesinde de halkın gündemi ekonomiydi; o olaylar işin tuzu biberi oldu. Seçimlere umut bağlandı. Emeklisi, asgari ücretlisi, eğitim sistemi, finansı, SGK’sı, hastanesi, işsizliği derken anlat anlat bitmeyen bir tablo var karşımızda.
Daha önceki yazılarımda da aktardığım gibi; piyasada satılık ve kiralık mülkler, ekspertiz değeri çok daha düşük olmasına rağmen sırf müşteriyi kaybetmemek ve portföy oluşturmak adına yüksek rakamlardan listeleniyor. Sonra o mülkler aylarca bekliyor. Ev sahipleri “seçen” konumundayken zamanla “seçilir” duruma düşüyor. Aylar süren pazarlama çabasının sonunda, danışmanın en başta söylediği “bu fiyata gider” rakamına teklif alınabiliyor. Sonunda “Yeter ki boş kalmasın, masrafı çıksın” noktasına geliniyor.
Peki, gayrimenkul sektöründe çalışanlar için tablo nasıl?
Birçok emlak ofisi borçlanıp kapanıyor ve kapanmaya da devam edecek. Ofis kiraları, ilan portalları, yol masrafları, günlük harcamalar ve varsa personel giderleri inanılmaz boyutlara ulaştı. Yani dışarıdan tahmin edildiği gibi havadan kazanılan paralar yok.
İşsizlik ve tatminsiz ücretler nedeniyle önümüzdeki süreçte bu sektöre belki 100 yeni kişi daha girecek. Oysa sektörün en iyi olduğu dönemlerde bile giren her 100 kişiden ilk yılın sonunda sadece 10’u, ilerleyen yıllarda ise maksimum 4-5’i ayakta kalabiliyor. İşi ciddiye almayanlar ve başarısız olanlar doğal olarak eleniyor. Büyük beklenti ve umutlarla girenler hüsranla çıkıyor. Üstelik çevresi geniş olan herkes bu işi kendi çevresine kabul ettiremiyor; yakın çevreyle iş yapmak sanılandan çok daha zor. Tam aksine, referansla gelen ve sizi hiç tanımayan müşteriler uzmanlığınıza daha çok güveniyor ve çok daha verimli sonuçlar alınıyor.
Sözün özü; gündemi takip etmenin ve gündemde kalmanın güç olduğu, yıpranma payının yüksek, sabrın ise her şeyden önemli olduğu bir meslek bu. Herkesin her şeyi bildiğini iddia ettiği, ilanlarda gerçeklikten kopuk anlamsız rakamların havada uçuştuğu, herkesin “Benim yerim daha değerli” dediği bir piyasayı ve ikili ilişkileri yönetmek gerçekten çok zor.
Hele ki ince bir ruha sahipseniz, detaycıysanız ve işinizi layıkıyla yapmaya çalışıyorsanız; size ön yargıyla yaklaşan insanlara sürekli dürüst ve doğru olduğunuzu ispat etmek zorunda kalmak hiç kolay değil. Üstelik tüm masrafları cebinizden yapıp, günün sonunda hak ettiğiniz komisyonu çok gören ve sizinle kıyasıya pazarlık yapan insanlarla muhatap olmak insanı derinden yoruyor.
Benden söylemesi…
Figen Şen







