Ekovizyon Dergisi
Anasayfa / Türkiye / İstanbul’da bilanço ağır

İstanbul’da bilanço ağır

İstanbul'da bilanço ağır

İstanbul, 41 yılın en şiddetli yağışlarından birinde iki canını kaybetti. Caddeler nehre, alt geçitler tuzağa dönüştü; otomobiller sürüklendi, yüzlerce ev ve iş yerini su bastı. Felaket, yalnızca gökyüzünden düşen yağmuru değil, yıllardır ertelenen altyapı yatırımlarını, dere yataklarındaki yapılaşmayı ve denetimsiz kentleşmenin ağır bedelini de gündeme taşıdı.

İstanbul’da 14 Ekim sabahı başlayan yağmur, saatler içinde milyonlarca insanın yaşadığı kenti felaket görüntülerine teslim etti. Sarıyer’in Ayazağa Mahallesi’nde park halindeki araçlar sel sularıyla sürüklendi. Merter’de insanlar iş makinelerinin kepçeleriyle kurtarıldı. Alt geçitler doldu, trafik durdu, konutların kapılarından içeri çamurlu su girdi. Yağmurun ardından geriye iki ölüm, ağır hasar ve cevap bekleyen bir soru kaldı: İstanbul bu kadar kırılgan hale nasıl geldi?

İki ölüm, binlerce acil çağrı

Fatih’te 14 yaşındaki M.I., Çukurbostan Parkı’ndaki su birikintisinde elektrik akımına kapılarak hayatını kaybetti. Sarıyer’de 34 yaşındaki S.Y. ise sel sularını aşmaya çalışırken düşüp başını kaldırıma çarptı; kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdi. İki ölümle ilgili soruşturma başlatıldı. Yaşananların yalnızca aşırı yağışla açıklanıp açıklanamayacağı, güvenlik önlemlerinin yeterliliğiyle birlikte araştırılmalı.

İstanbul Valiliği’nin Anadolu Ajansı tarafından aktarılan bilançosuna göre 14 Ekim’de 06.00–20.00 arasında AFAD ve 112’ye 2 bin 518 ihbar ulaştı. Bunların 1.277’si su baskını, 47’si mahsur kalma, 15’i heyelandı. Ayrıca 808 konut, 280 iş yeri ve 76 araçla ilgili ihbar kayda geçti. Sekiz bin personel ve iki bin araç ile iş makinesi müdahaleye katıldı.

41 yılın yağışı, milyonların kenti

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin açıkladığı ölçümlere göre Beykoz’da metrekareye 242, Eyüpsultan’da 190,5, Sarıyer’de 187,9 kilogram yağış düştü. Belediye, bunların 1985’ten bu yana kaydedilen en yüksek değerlerden olduğunu bildirdi.

Ayazağa’da iş yerlerinde mahsur kalan yaklaşık 200 çalışan kurtarıldı. Kağıthane Deresi’nin taşmasıyla tarihi Sadabad Camii çevresi sular altında kaldı. Bahçelievler’de bir sürücü su basan alt geçitten iş makinesiyle çıkarıldı.

Afet, kentin ekonomik damarlarını da vurdu. Suya gömülen otomobillerde motor ve elektronik sistem hasarı riski doğdu; dükkânlarda stok kayıpları ve faaliyetlerin durması gündeme geldi. Henüz doğrulanmış toplam zarar tutarı bulunmuyor. Buna rağmen sigorta dosyaları, onarım giderleri ve aksayan ticaretin faturası ağır olabilir.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, İstanbul Havalimanı’na inemeyen 43 uçağın başka meydanlara yönlendirildiğini açıkladı. Valilik 15 Ekim’de yüz yüze eğitime ara verdi.

Derelerin üstünü betonla kapatıp seli şaşkınlıkla karşılamak

Bu görüntüler karşısında yalnızca “olağanüstü yağış” demek yetersiz. İstanbul’un farklı bölgelerinde derelerin daraltılması, bazı kesimlerinin kapalı kanallara dönüştürülmesi ve doğal toprağın yerini beton, asfalt ve yoğun yapılaşmanın alması, yıllardır tartışılan şehircilik sorunları.

Her müdahalenin bu afetteki payı ayrı teknik inceleme gerektiriyor. Fakat temel hidrolojik gerçek tartışmasız: Geçirimsiz yüzey arttıkça yağış toprağa daha az sızıyor, yüzey akışı hızlanıyor ve taşkın riski büyüyor.

Dereyi yalnızca beton bir kanala hapsetmek, taşkın güvenliği sağlandığı anlamına gelmiyor. Kanala gelen su kapasiteyi aştığında veya çıkışlar tıkandığında yerleşim alanlarına yayılabiliyor.

Dere yatağına yapılan her müdahale için “ıslah” adı yeterli gerekçe olamaz. Doğal akışın önüne bina, yol veya yetersiz menfez konulduğunda risk ortadan kalkmaz; başka bir mahalleye taşınabilir.

İmar planlarını hazırlayanlar, izinleri onaylayanlar ve projeleri denetleyenler aynı soruyla yüzleşmeli: Bilimsel taşkın senaryoları gerçekten dikkate alındı mı? Yoksa kısa vadeli arsa değeri ve inşaat kazancı, uzun vadeli can güvenliğinin önüne mi geçti?

Türkiye’de mevzuat da başıboş değil. 2010/5 sayılı genelge, dere ıslahlarında DSİ görüşünü ve kurumlar arası koordinasyonu öngörüyor. Sorulması gereken, bu kuralların imar kararlarına, yapı ruhsatlarına ve sahadaki kontrollere ne ölçüde yansıdığı. Taşkın riski bilinen alanlardaki yapılaşmaya hangi teknik raporlarla izin verildi?

Kurtarma kadar hesap verme zamanı

Bugün ekiplerin kurtardığı insanlar ve tahliye ettiği sular elbette hayati. Ancak afet yönetimi, felaketin ardından kepçe göndermekle sınırlanamaz. Belediyeler, ilgili kamu kurumları ve denetim birimleri; yağmur suyu hatlarının kapasitesini, dere kesitlerini, taşkın haritalarını ve yapılaşma izinlerini kamuoyuyla paylaşmalı.

İstanbul’un ihtiyacı yeni bir mazeret değil, suyun doğal akışını esas alan şehircilik anlayışı. İki insanın yaşamını yitirdiği bu felaketin ardından mesele yalnızca sokakları temizlemek değil; hangi kararların kenti bu kadar savunmasız bıraktığını açıklamak ve değiştirmek.

BU HABERLERDE İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

EKOVİZYON DERGİ – Ekovizyon.com.tr

Haber kaynakları: Resmî bilanço: İstanbul Valiliği’nin AFAD ve 112 ihbarlarına ilişkin veriler. Yağış rekoru: İstanbul Büyükşehir Belediyesi verileri. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile İstanbul Valiliği açıklamaları. 

Etiketlendi:

Cevap bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bize Ulaşın!