Ekovizyon Dergisi
Anasayfa / Ekonomi / İspanya, fiyatları desteklemek için 188 bin ton zeytinyağını depolayacak

İspanya, fiyatları desteklemek için 188 bin ton zeytinyağını depolayacak

İspanya, fiyatları desteklemek için 188 bin ton zeytinyağını depolayacak

İspanya, yüksek üretim ve stokların piyasada oluşturduğu baskıyı sınırlamak için zeytinyağında zorunlu depolama uygulamasını başlatıyor. Kasımdan itibaren bildirilen üretimin yüzde 12’si, 30 Eylül 2027’ye kadar piyasaya sunulmayacak. Bakanlık, uygulamanın yaklaşık 188 bin ton ürünü kapsamasını bekliyor. 

İspanya, 2026/2027 sezonunda artması beklenen zeytinyağı arzını düzenlemek amacıyla üretimin bir bölümünü geçici olarak piyasadan çekme kararı aldı. Zeytinyağı üretim tesisleri, kasım ayından itibaren bildirdikleri üretimin yüzde 12’sini depolamakla yükümlü olacak. İspanya Tarım, Balıkçılık ve Gıda Bakanlığı, bu yolla yaklaşık 188 bin ton zeytinyağının satışa sunulmasının ertelenmesini öngörüyor.

İspanya Resmî Gazetesi’nde (BOE) 6 Kasım 2026’da yayımlanan karar, depolanan ürünlerin 30 Eylül 2027’ye kadar piyasadan çekilmiş durumda tutulmasını zorunlu kılıyor. Düzenlemenin amacı, yüksek rekolte beklentisi ile önceki sezondan devreden stokların oluşturduğu arz baskısını azaltmak ve piyasanın daha istikrarlı işlemesini sağlamak.

Kasım üretimiyle başlayacak, ekim kapsam dışında

Uygulama, kasım 2026’ya ilişkin üretim bildirimleri üzerinden başlayacak. Ekim ayında veya daha önce üretilerek bildirilen zeytinyağı, yeni depolama yükümlülüğüne dâhil edilmeyecek. Böylece sezonun ilk ayındaki üretim ile kasımdan itibaren yükümlülük kapsamına giren üretim birbirinden ayrılıyor.

Her tesisin depolayacağı miktar, kasımdan başlayan birikimli üretimin yüzde 12’sine karşılık gelecek. Üretim sezon boyunca arttıkça depoda tutulması gereken miktar da buna göre hesaplanacak. Yükümlülük, yalnızca kararın açıklandığı tarihte mevcut olan stoklara uygulanmış tek seferlik bir işlemden oluşmuyor.

Üreticiler, depolama için kendi tesislerini veya üçüncü taraflara ait depoları kullanabilecek. Hangi zeytinyağı kategorisinin ayrılacağına ise tesis işletmecisi karar verecek. Uygulama, üretimin tamamının satışını durdurmuyor; belirlenen orana karşılık gelen ürünün piyasaya çıkışını erteliyor. Depolama zorunluluğu, üretim bildirimi ve stok takibiyle birlikte yürütülecek.

Üretim tahmini 1,6 milyon ton

Kararın dayandığı üretim tahmini, İspanya’nın özerk bölgelerinden iletilen rekolte hesaplamalarıyla oluşturuldu. Tarım Bakanlığı, 2026/2027 sezonunda zeytinyağı üretiminin 1 milyon 602 bin 596 tona ulaşmasını bekliyor. Bu miktar, önceki sezona göre yüzde 23 artış anlamına geliyor.

Bakanlığın değerlendirmesine göre tahminin gerçekleşmesi, sezonu tarihsel kayıtlardaki en yüksek üretime sahip dördüncü dönem yapacak. Bu nedenle kaynak metindeki “rekor üretim” ifadesi yerine, yüksek üretim beklentisinden söz etmek daha doğru. Açıklanan miktar, henüz tamamlanmış hasadın kesin sonucu niteliğinde bulunmuyor.

İlkbaharda başlıca zeytin üretim bölgelerinde görülen ılıman hava ve yağışlar, çiçeklenme ile meyve tutumunu destekledi. Bununla birlikte bakanlık, ilk rekolte tahminlerinin ilerleyen dönemde değişebileceğini belirtiyor. Hava koşulları ve zeytinin yağ verimi, sezon sonunda elde edilecek üretimin miktarını etkileyecek.

Devir stoklarıyla birlikte miktar 1,96 milyon tona yaklaşıyor

İspanya, yeni sezona 357 bin 40 ton zeytinyağı stoku ile girdi. Bakanlığın açıkladığı bu miktar, önceki sezonun başlangıç stoklarına göre yüzde 23,3 daha yüksek. Dolayısıyla arzı artıran unsur, yeni hasat beklentisinin yanında elde bulunan ürün miktarındaki büyüme oldu.

Başlangıç stokları ile üretim tahmini toplandığında 1 milyon 959 bin 636 tonluk bir miktara ulaşılıyor. Bu hesap, yalnızca iki verinin toplamını gösteriyor; sezon içindeki tüketim, ihracat ve ithalat hareketlerini içeren bir dönem sonu stok tahmini oluşturmuyor. Piyasaya sunulabilecek miktarın değerlendirilmesinde bu ayrım önem taşıyor.

Zorunlu depolama için belirlenen yüzde 12 oranını, sezonluk üretim tahmininin tamamına doğrudan uygulamak da yaklaşık 188 bin tonluk bakanlık hesabını vermiyor. Bunun nedeni, ekim üretiminin yükümlülük dışında tutulması. Uygulamanın fiilen kapsayacağı toplam miktar, kasımdan itibaren bildirilecek üretime bağlı olacak.

Üretimin büyük bölümü Endülüs’ten bekleniyor

Bakanlığın bölgesel tahminlerinde Endülüs, 1 milyon 261 bin 200 tonla ilk sırada yer alıyor. Bölgenin İspanya üretimindeki payının yaklaşık yüzde 79 olması bekleniyor. Endülüs için öngörülen üretim artışı, önceki sezona göre yüzde 29 düzeyinde bulunuyor.

Başlıca üretim merkezlerinden Jaén’de ise 575 bin ton zeytinyağı elde edilmesi öngörülüyor. Bu miktar, ülke genelindeki tahmini üretimin yaklaşık yüzde 36’sına karşılık geliyor. Castilla-La Mancha’da 152 bin 555 ton, Extremadura’da 97 bin 300 ton üretim bekleniyor.

Ülke genelindeki artış beklentisine rağmen bütün bölgelerde aynı görünüm bulunmuyor. Bakanlığın ilk hesaplamaları Katalonya, Aragón ve bazı diğer bölgelerde üretimin gerileyeceğine işaret ediyor. Ulusal toplamı yukarı taşıyan başlıca etken, büyük üretim bölgelerinde beklenen yükseliş.

Müdahale hangi koşulda devreye giriyor?

Zorunlu depolamanın çerçevesi, 30 Ekim’de yayımlanan APA/1145/2026 sayılı düzenlemeyle belirlendi. Mekanizma, sezon başı stokları ile üretim tahmininin toplamı, önceki altı sezon için aynı toplamın ortalamasının en az yüzde 120’sine ulaştığında devreye girebiliyor.

Dolayısıyla eşik, yalnızca geçmiş yılların üretim ortalamasıyla karşılaştırılmıyor; devir stokları da değerlendirmeye katılıyor. Kasımda yayımlanan karar, gerekli koşulun oluştuğunu belirleyerek depolanacak oranı yüzde 12 olarak ilan etti.

Düzenleme, Avrupa Birliği’nin tarım ürünleri ortak piyasa örgütlenmesi kapsamında arzın düzenlenmesine ilişkin hükümlerine dayanıyor. Belirli bir satış fiyatı ilan etmek yerine piyasaya çıkabilecek ürün miktarına müdahale ediliyor. Depolama kararının üretici fiyatlarını hangi ölçüde etkileyeceği ise talep ve sezonun gerçekleşen üretimiyle birlikte görülecek.

Yıl sonunda yeniden değerlendirme yapılabilecek

İspanya Tarım Bakanlığı, uygulamanın piyasa üzerindeki etkilerini izleyecek. Düzenleme, 31 Aralık 2026’dan itibaren güncellenen üretim tahminleri, talep ve fiyatlar üzerinden değerlendirme yapılmasına imkân tanıyor. Gerekli görülürse piyasadan çekilecek miktar aşağı yönlü değiştirilebilecek.

Kontrolleri özerk bölgelerin yetkili birimleri yürütecek; bakanlık bu birimlerle koordinasyon içinde kontrol planı hazırlayacak. Depolanan ürünlerin aylık bildirimlerde gösterilmesi gerekecek. Böylece satışın ertelenmesi, tesislerin beyanları ve stoklarının denetimi üzerinden takip edilecek.

BU HABERLERDE İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

EKOVİZYON DERGİ – Ekovizyon.com.tr

Etiketlendi:

Cevap bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bize Ulaşın!