Antalya’da yayımlanan ikinci COP31 taslağında fosil yakıtlardan uzaklaşma çağrısı metinden çıkarıldı. Küresel ısınmayı 1,5 dereceyle sınırlama hedefi korunurken gelişmekte olan ülkelerin 2030’a kadarki iklim finansmanı ihtiyacının 6,8 trilyon doları bulabileceği belirtildi. Müzakereler sürüyor.
Antalya’da pazartesi günü yayımlanan COP31 taslağı, ülkeleri enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan uzaklaşmayı hızlandırmaya çağırıyordu. Perşembe günü yayımlanan ikinci metinde bu çağrı çıkarıldı. İlk taslağın 144 paragrafı 80’e inerken enerji yoksulluğunu gidermeye veya adil geçişe hizmet etmeyen verimsiz fosil yakıt sübvansiyonlarının kaldırılmasına ilişkin ifade de kayboldu. Zirvenin ana kararına temel oluşturacak metin hâlâ müzakereye açık.
1,5 derece hedefi yerinde, fosil yakıt çağrısı metnin dışında
Fosil yakıtlardan uzaklaşma ifadesi, 2023’te Dubai’de düzenlenen COP28’in kararına girmişti. Antalya’daki ilk taslak bu kararın uygulanmasını hızlandırmayı öneriyordu. Pasifik ada ülkeleri ifadenin korunmasını isterken fosil yakıt üreticilerinin itirazları, ortak metin arayışında tarafları karşı karşıya getirdi. Görüşmelerin 20 Kasım Cuma günü tamamlanması planlanıyor.
Yeni taslak, 1,5 derece hedefini koruyor ve eşiğin aşılması hâlinde aşımın büyüklüğü ile süresini sınırlamak gerektiğini belirtiyor. Belgedeki bir başka sayı, müzakerenin neden zor olduğunu gösteriyor. Ülkeler mevcut ulusal iklim planlarını eksiksiz uygulasalar bile, taslakta aktarılan projeksiyon küresel sıcaklık artışının yaklaşık 2,6 dereceye ulaşabileceğini öngörüyor. Hedef ile mevcut planlar arasındaki fark, alınacak kararın ülkelerin enerji ve yatırım politikalarını ne ölçüde değiştireceği sorusunu açık bırakıyor.

6,8 trilyon doların ne kadarı karşılanacak?
Taslağın 18. paragrafına göre gelişmekte olan ülkelerin ulusal iklim planlarında maliyetini hesaplayarak bildirdiği ihtiyaçlar, 2030’a kadar toplam 5,1 ila 6,8 trilyon dolar arasında. İklim değişikliğinin etkilerine uyum için gereken finansman ise 2035’e kadar yılda 305 milyar dolar olarak tahmin ediliyor. İki rakam da finansman ihtiyacını ölçüyor. Paranın kimden, hangi koşulla ve ne zaman geleceği, müzakerelerin açık başlıkları arasında.
Taslakta bu farkı gösteren somut bir örnek var. İklim kaynaklı kayıp ve zararların karşılanmasına yönelik fonun ilk finansman düzenlemesi kapsamında yaklaşık 2,8 milyar dolarlık başvuru yapıldı. Ayrılan kaynak ise yaklaşık 342 milyon dolar. Aynı metne göre fona verilen 822 milyon dolarlık taahhüdün yaklaşık yarısı fiilî katkıya dönüştü. Antalya’da finansman dosyasına bakarken asıl soru burada başlıyor. Bir ülke taşkın riskine karşı altyapısını yenilemek istediğinde, masada konuşulan kaynağın ne kadarına erişebilecek ve bunun ne kadarını borç olarak üstlenecek?
Yüzde 35 hedefi korundu, elektriğin kaynağı belirleyici
Türkiye’nin COP31 başkanlığında öne çıkardığı hedef, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035’e kadar yüzde 35’e yükseltmek. İkinci taslak bu hedefi korudu. Ancak ilk taslaktaki hükümetlere hedefe katkı sunmaları için yapılan doğrudan çağrı, yeni metinde yer almadı. Elektrik şebekelerinin güçlendirilmesi, depolama yatırımları ve yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması ise metindeki yerini koruyor.
Bir fabrika kömür yakan kazanını elektrikli bir sistemle değiştirdiğinde, emisyon hesabı bacadan elektrik şebekesine uzanır. Kazancın büyüklüğünü, o elektriğin hangi kaynaklardan üretildiği belirler. Antalya’dan çıkacak kararın ekonomik karşılığı da burada görülecek. Şebekeye ne kadar yatırım yapıldı, emisyon ne kadar düştü, maliyetin ne kadarı üreticinin ve hanenin faturasına yansıdı? ilançosunu bu rakamlar gösterecek.
DIŞ KAYNAK: unfccc.int
BU HABERLERDE İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
- COP31’de dünya mı kazanacak, markalar mı?
- COP31 Antalya’da başladı: İklim hedefleri yatırım ve finansman masasında
- ChangeNOW HUB İstanbul, COP31 yolunda ekosistemi buluşturuyor
EKOVİZYON DERGİ – Ekovizyon.com.tr








