Demokratların ABD Kongresi’nin iki kanadında çoğunluğu kazanması, Türkiye ile savunma iş birliğinin denetlendiği siyasi zemini değiştirecek. Ancak seçim sonucu, CAATSA yaptırımlarını veya F-35 kısıtlamalarını kendiliğinden değiştirmiyor; KAAN motorlarının tedarikini de otomatik olarak durdurmuyor.
ABD’de 3 Kasım ara seçimlerinin ardından açıklanan projeksiyonlar, Demokratların Senato ve Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu kazandığını gösteriyor. Yeni Kongre’nin 3 Ocak 2027’de göreve başlamasıyla Türkiye’ye yönelik savunma satışlarının ve yaptırım kararlarının görüşüldüğü komisyonlarda yönetim değişecek.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki doğrudan temaslar diplomatik müzakereler açısından önemini koruyor. Bununla birlikte F-35 transferi, CAATSA yaptırımları ve KAAN için motor tedariki farklı yasal süreçlere bağlı. Liderlerin siyasi mutabakatı, bu süreçlerin tamamlandığı anlamına gelmiyor.
CAATSA yaptırımları ile F-35 kısıtlaması ayrı düzenlemelere dayanıyor
Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi almasının ardından ABD, Temmuz 2019’da Türkiye’yi F-35 programından çıkarma kararı aldı. Aralık 2020’de ise CAATSA kapsamında Savunma Sanayii Başkanlığına ve dört yetkiliye yaptırım uygulandı.
Yaptırımlar arasında Savunma Sanayii Başkanlığına yönelik ABD ihracat lisansları ve izinlerine getirilen kısıtlamalar bulunuyor. Dolayısıyla CAATSA, Türkiye’ye yönelik bütün savunma satışlarını aynı biçimde yasaklayan genel bir ambargo olarak tanımlanmamalı.
F-35 transferini sınırlayan hüküm ise Aralık 2019’da kabul edilen 2020 mali yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’nda yer alıyor. Bu düzenleme, CAATSA’dan ayrı değerlendirilmek zorunda.
F-35 için tek seçenek yasa değişikliği değil
Mevcut düzenleme, Türkiye’ye F-35 transferini sınırlandırırken belirli şartlarla muafiyet imkânı da tanıyor.
ABD Savunma ve Dışişleri bakanlarının, Türkiye’nin artık S-400 sistemine ve bağlantılı unsurlara sahip olmadığını, yeniden edinmeyeceğine ilişkin güvenilir güvenceler verdiğini ve F-35 güvenliğini riske atacak ilave Rus savunma ekipmanı almadığını Kongre’ye bildirmesi gerekiyor. Muafiyet, bu bildirimin ardından 90 günlük sürenin geçmesine bağlı.
Bu nedenle Türkiye’ye F-35 satışı için her durumda yeni bir yasa çıkarılmasının zorunlu olduğunu söylemek doğru değil. Mevcut muafiyet koşullarının karşılanıp karşılanmayacağı da sürecin bir parçası.
CAATSA yaptırımlarının kaldırılması veya bunlardan muafiyet sağlanması ise kendi yasal koşulları ve uygulanacak yönteme göre ayrıca ele alınacak.
KAAN motorlarında seçim sonucu tek başına engel oluşturmuyor
KAAN’ın mevcut geliştirme aşamalarında ABD menşeli General Electric F110 motorları kullanılıyor. Yeni motorların ihracatı, ilgili lisans ve Kongre’ye bildirim süreçlerine tabi.
ABD Kongre Araştırma Servisi’nin Temmuz 2026 değerlendirmesi, yönetimin yaklaşık 80 F110 motoruna ilişkin satış planını haziranda Kongre’ye bildirdiğini ve bazı üyelerin işlemi durdurmaya yönelik girişimde bulunduğunu kaydediyor.
Bununla birlikte Kongre’ye bildirim, sözleşmenin uygulanması, ihracat izinleri ve fiilî teslimat aynı aşamalar değil. Demokratların çoğunluğu kazanması da daha önce yürütülen işlemleri kendiliğinden hükümsüz kılmıyor.
Yeni komisyon yönetimleri, ilerideki izin ve satışları daha sıkı inceleyebilir. Ancak seçim sonucundan hareketle “KAAN motorları engellendi” veya “tedarik kesin olarak zorlaşacak” hükmüne varmak için yeterli dayanak bulunmuyor.
Belirleyici olan parti çoğunluğu kadar dosyanın koşulları
Kongre’de Türkiye’ye ilişkin görüşler parti çizgileriyle tamamen örtüşmüyor. Savunma satışlarına destek veren veya koşul getirilmesini isteyen üyeler her iki partide de bulunabiliyor.
Yeni dönemin Türkiye açısından etkisi; komisyon başkanlarının yaklaşımı, S-400 konusunda yürütülen görüşmeler ve yönetimin sunacağı satış ya da yaptırım kararları üzerinden şekillenecek.
Savunma sanayisi açısından izlenecek somut göstergeler ise ihracat izinleri, sözleşmelerin uygulama takvimi ve teslimatlar olacak. Olası gecikmelerin maliyet ve üretim programlarına etkisi, ancak ilgili proje ve sözleşme koşulları üzerinden hesaplanabilir.
Manşet Resim: Al








