Ekovizyon Dergisi
Anasayfa / Yazarlar / Medeniyet sınavımız ve barınma çıkmazı

Medeniyet sınavımız ve barınma çıkmazı

Bundan tam 35 yıl önce, çocukluğumda Maslak’tan Ayazağa ve Cendere deresine inerken şahit olduğum ilk sel felaketini dün gibi hatırlıyorum. Evleri basan suları, sabun fabrikasından yollara taşan köpükleri, çamura gömülen araçları… Ne yazık ki aradan geçen onlarca yıla rağmen bugün hâlâ aynı manzarayı izliyoruz.

İnsanoğlu neden hep su kenarlarına koşar?

Bu soru yalnızca coğrafi bir merakın değil, insanlık tarihinin de en kadim bilmecesidir. Yerleşimlerimizi nehirlerin, göllerin ve denizlerin kıyısına kurmamız asla bir tesadüf olmadı.

Su; yalnızca biyolojik bir ihtiyaç değil, uygarlıkların, ekonominin ve güvenliğin ana taşıyıcısıydı. Tarım orada yeşerdi, ticaret orada canlandı, güvenlik orada sağlandı.

Yeşil ile mavinin kucaklaştığı yerlerde iklim yumuşadı, insan zihni suyun varlığını ‘güvenlik’ ve ‘bolluk’ ile özdeşleştirdi.

Sadabad Sarayı Kağıthane’den, yedi tepeli İstanbul’un derelerinden caddelerine uzanan o büyülü atmosfer hep bu arayışın ürünüydü.

Peki, dün yaşamın ve zenginliğin kaynağı olan su, bugün nasıl oldu da bir ‘çaresizlik ve yıkım’ sembolüne dönüştü?

Doğanın dengesine inat rant çarkı

Bugün karşımızda son derece acı bir tablo var.

Bundan tam 35 yıl önce, çocukluğumda Maslak’tan Ayazağa ve Cendere deresine inerken şahit olduğum ilk sel felaketini dün gibi hatırlıyorum. Evleri basan suları, sabun fabrikasından yollara taşan köpükleri, çamura gömülen araçları… Ne yazık ki aradan geçen onlarca yıla rağmen bugün hâlâ aynı manzarayı izliyoruz.

Bir tarafta gökdelenlerin ve lüks projelerin yükseldiği bir ihtişam, diğer tarafta ise ekonomik çaresizlikle doğmuş, zamanla fırsatçılığa dönüşmüş çarpık kentleşme… Altyapısı olmayan gecekondu alanlarına elektrik, su, doğalgaz verilerek meşrulaştırılan hatalar zinciri…

Yapılaşmanın esamesinin okunmaması gereken dere yataklarına lüks konutlar inşa edip milyonlara satarak doğanın dengesini bozduk. İstanbul merkezine inen aç yaban domuzları, doğanın bize gönderdiği sessiz bir muhtıradır. Unutmayalım: Biz doğanın dengesini bozarsak, doğa da bunu yapan insanların dengesini öyle bir bozar ki, neye uğradığımızı şaşırırız.

Betonun gölgesinde yaşam mücadelesi ve rakamların gerçeği

Tüm bu çarpıklığa rağmen insanlar için barınmak ve gayrimenkule tutunmak bir yaşam refleksidir. Kiraların fırladığı, kredi faizlerinin tavan yaptığı bu dönemde, konut yatırımı bir lüksten ziyade başını sokacak bir çatı arayışına dönüştü. Ancak yüksek enflasyon ve çetin geçim şartları, vatandaşın bu isteğini kursağında bırakıyor.

TÜİK’in açıkladığı Ocak-Ağustos 2026 dönemi verilerine baktığımızda bu sıkışmışlığı net olarak görüyoruz. Yılın ilk 8 ayında Türkiye genelinde toplam 950 bin 529 konut satıldı. Resmi veriler ve pazardaki kırılmalar ise şöyle şekillendi:Satış Türü Toplam Satış Adedi (8 Aylık) Geçen Yılın Aynı Dönemine Göre Değişim
Toplam Konut Satışı 950.529 📉 %6,8 azalış
İlk El (Sıfır) Konut 308.394 📉 %1,4 azalış
İkinci El Konut 642.135 📉 %9,2 azalış
İpotekli (Kredili) Satış 188.813 📈 %27,6 artış
Diğer (Nakit vb.) Satışlar 761.716 📉 %12,7 azalış

Tablonun bize söylediği 3 acı gerçek

Bu rakamlar yüzeysel bir bakışın ötesinde, konut piyasasında yaşanan derin kırılmaları gözler önüne seriyor:

  1. İkinci el Kan kaybederken sıfır konut direniyor: İkinci el satışlarda %9,2’lik ciddi bir kan kaybı var. Buna karşın müteahhitlerin esnek ödeme kampanyaları ve deprem korkusuyla yeni binalara duyulan güven, sıfır konut satışlarını nispeten ayakta tutuyor. Ancak burada da süreç oldukça ağır aksak ilerliyor.
  2. İpotekli satışlardaki ‘Sürpriz’ yükseliş: Faizlerin uçtuğu bir dönemde ipotekli satışların %27,6 artması ilk bakışta çelişki gibi gelebilir. Ancak sır bankalarda değil; faizsiz finansman sağlayan Tasarruf Finansman Şirketlerinde saklı. Banka duvarına çarpan vatandaş, çareyi imece usulü tasarruf sistemlerinde aradı. Sektördeki müşteri sayısı 1,3 milyon insanı aşınca, teslim alınan evlerin tapu kayıtları resmiyete “ipotekli satış” olarak yansıdı. 7 Mart 2026 Sözleşme ve tutar sınırı oluşturuldu. Bir katılımcı artık sistemde en fazla 1 konut ve 1 araç (toplamda 2 aktif sözleşme) bulundurabilir ve konut sözleşmelerinde finansman tavanı ise maksimum 62,5 Milyon TL olarak sınırlandırılma koşulu konmuştur. Şirketlerin mali dengesini korumak adına da  en erken teslimat süresi 150 günden 180 güne (6 aya) çıkarıldı. Bireylere finansman teslimatı alınabilmesi için ilgili sözleşme tutarının en az %45’i kadar tasarruf barajının tamamlanmış olması şartı getirilmiştir.

Suyla başlayan medeniyet yolculuğumuz, ne yazık ki rantın ve yanlış planlamanın gölgesinde bir ayakta kalma mücadelesine dönüştü.

Bugün geldiğimiz noktada, geleneksel yöntemlerle ev sahibi olma dönemi kapanmıştır. Vatandaş, bir yandan doğayla kavga eden yanlış kentleşmenin cezasını sel felaketleriyle öderken; diğer yandan başını sokacak bir ev bulabilmek için yeni finansman kapılarında zorlu bir mücadele veriyor.

Piyasa daralabilir, şartlar ağırlaşabilir; ancak barınma hakkı ve doğayla uyumlu bir yaşam talebi her zaman kendi mecrasını bulacaktır. Yeter ki biz, doğanın dengesini bozmaktan ve geleceğimizi betona kurban etmekten vazgeçelim.

Etiketlendi:

Cevap bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bize Ulaşın!