Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında derinleşen güvenlik krizi, küresel petrol arzındaki tamponları eritiyor. Enerji sektörünün önde gelen yöneticileri, uzun süreli kesintilerin akaryakıt kıtlığına ve yeni bir enflasyon dalgasına dönüşebileceği uyarısında bulunuyor. Türkiye gibi enerjide dışa bağımlı ekonomiler için risk yalnızca pompa fiyatlarıyla sınırlı değil.
Küresel ekonomi yeni bir enerji şokunun eşiğinde. Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin aksaması, Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı boru hattına yönelik saldırılar ve Babülmendep çevresindeki güvenlik sorunları, petrolün dünya pazarlarına ulaştığı ana güzergâhları aynı anda baskı altına aldı.
The Wall Street Journal’ın haberine göre, küresel ticari akaryakıt stokları yaklaşık altı aydır geriliyor. Arzın daraldığı bir dönemde stratejik geçiş noktalarının ve alternatif boru hatlarının devre dışı kalması, piyasanın olağan koşullarda kullandığı güvenlik tamponlarını önemli ölçüde zayıflattı.
Texas’ın Austin kentindeki enerji konferansında konuşan Chevron Üst Yöneticisi Mike Wirth, fiyat ve arz riskini hafifleten mekanizmaların büyük ölçüde etkisini yitirdiğini söyledi. Wirth’in değerlendirmesi, sektörün sorunu geçici bir fiyat dalgalanması olarak görmediğini ortaya koyuyor. Asıl endişe, kesintilerin uzaması halinde rafinerilerin yeterli ham petrole ulaşamaması ve özellikle dizel arzının daha da sıkışması.
Günlük milyonlarca varil risk altında
Reuters’ın aktardığı sektör verilerine göre, Suudi Arabistan’ın Hürmüz’ü aşmak için kullandığı Doğu-Batı boru hattındaki kesinti, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 4’ünü etkileyebilecek büyüklükte. İlk değerlendirmelerde günlük en az 2,5 milyon varillik akışın aksadığı belirtilirken, hattın tam kapasiteye dönmesinin zaman alabileceği ifade ediliyor.
Buna Babülmendep’teki güvenlik sorunu da eklendi. Kızıldeniz üzerinden yapılan taşımacılığın aksaması, tankerlerin daha uzun güzergâhlara yönelmesine neden oluyor. Bu durum yalnızca petrol fiyatını değil; navlun, sigorta, teslimat süresi ve işletme sermayesi maliyetlerini de yükseltiyor.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin eylül ayı görünümüne göre Brent petrolün ortalama fiyatı ağustosta varil başına 91 dolara yükseldi. Kurum, küresel stoklardaki gerilemenin sürmesi nedeniyle Brent’in 2026’nın ikinci yarısında ortalama 90 dolar civarında kalmasını bekliyor. Goldman Sachs ise jeopolitik riskleri gerekçe göstererek Aralık 2026 Brent tahminini 85 dolara çıkardı. Ancak çatışmaların büyümesi halinde bu tahminlerin hızla geçersiz kalabileceği belirtiliyor.
Türkiye’ye üç kanaldan yansıyabilir
Petrol şoku Türkiye ekonomisini üç ana kanaldan etkileyebilir. Birincisi, akaryakıt ve enerji ithalatı üzerinden cari açığın büyümesi. İkincisi, motorin fiyatlarındaki artışın tarım, sanayi ve lojistik maliyetlerine taşınması. Üçüncüsü ise kur ve maliyet baskısının tüketici fiyatlarına yansıması.
Geçmişteki petrol krizleri, enerji şoklarının yalnızca akaryakıtla sınırlı kalmadığını gösterdi. Kamyonun taşıdığı gıdadan petrokimya kullanılan ambalaja, uçak biletinden tekstil üretimine kadar geniş bir maliyet zinciri petrol fiyatına bağlı. Özellikle dizel arzındaki sıkışma, ticari taşımacılık ve tarımsal üretim açısından daha ağır sonuçlar doğurabilir.
Küresel ekonomideki temel mesele artık petrolün pahalı olması değil, arzın ne kadar süreyle kesintiye uğrayacağıdır. Kesinti uzarsa merkez bankalarının enflasyonla mücadelesi zorlaşırken büyüme de baskılanabilir. Bu tablo, klasik bir enerji krizinden daha tehlikeli olan “yüksek enflasyon ve düşük büyüme” riskini yeniden gündeme taşıyor.
Yatırım tavsiyesi değildir.
BU HABERLERDE İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR









