Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yatırım fonlarının portföy yapısı ve portföy yönetim şirketlerinin çalışma esaslarına ilişkin kapsamlı bir düzenlemeye gitti. 28 Ağustos 2026 tarihli ve 52/1589 sayılı Kurul kararıyla Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’de yapılan değişiklikler, özellikle serbest fonların düşük fiili dolaşıma sahip hisselerdeki pozisyonlarını yakından ilgilendiriyor. Mevcut limitlerin üzerinde pozisyon taşıyan fonlara ise yıl sonuna kadar uyum süresi tanındı.
Sermaye Piyasası Kurulu’nun yeni düzenlemesi, yatırım fonlarının yalnızca portföy dağılımını değil, portföy yönetim şirketlerinin sermaye ve insan kaynağı kapasitesini de yeniden şekillendiriyor.
Düzenlemenin merkezinde serbest fonlar bulunurken, para piyasası ve kısa vadeli fonların kamu borçlanma araçları, mevduat ve ters repo işlemlerindeki portföy tercihleri de değişecek.
Piyasa açısından en dikkat çekici başlık ise düşük fiili dolaşıma sahip şirket hisselerinde serbest fonların taşıyabileceği pozisyonlara getirilen sınırlar oldu.
Serbest fonlarda hisse pozisyonlarına üst limit
Yeni düzenlemeye göre serbest fonların portföyünde yüzde 5’i aşan sermaye piyasası araçlarının toplamı, fon toplam değerinin yüzde 20’sini geçemeyecek.
Bunun yanında portföy yönetim şirketinin yöneticileri, ortakları veya üst yönetiminin hakim olduğu ihraççılara ait sermaye piyasası araçlarının toplamı için de yüzde 20 sınırı uygulanacak.
Ancak piyasada asıl dikkat çeken değişiklik, tek bir şirkette alınabilecek pozisyonun artık şirketin fiili dolaşım oranına göre sınırlandırılması.
Fiili dolaşım oranı yüzde 25’in altında olan şirketlerde bir serbest fonun alabileceği pay, şirketin fiili dolaşımdaki paylarının yüzde 8’iyle sınırlandırılacak. Fiili dolaşım oranının yükselmesine bağlı olarak uygulanacak oranlar yüzde 6, yüzde 4 ve yüzde 2 seviyelerine kadar inecek.
Aynı portföy yönetim şirketinin yönettiği fonların bir şirkette oluşturabileceği toplam pozisyon için de ayrıca sınırlar getirildi.
Bu değişiklik, özellikle BIST 30 dışında kalan, fiili dolaşımı düşük ve serbest fonların yoğun pozisyon taşıdığı şirketler açısından önem taşıyor.
Mevcut pozisyonlara yıl sonuna kadar süre
SPK, düzenlemenin geçiş sürecini de belirledi.
29 Ağustos 2026 itibarıyla yeni limitlerin üzerinde pozisyon taşıyan fonlarda mevcut seviye tavan olarak kabul edilecek. Başka bir ifadeyle, limit aşımı bulunan pozisyonların daha da artırılmasına izin verilmeyecek.
Fonların mevcut aşımın;
- en az üçte birini 31 Ekim 2026’ya,
- üçte ikisini 30 Kasım 2026’ya,
- tamamını ise 31 Aralık 2026’ya
kadar gidermesi gerekecek.
Bu takvim, yılın son bölümünde bazı serbest fonlarda portföy yeniden dengelenmesini gündeme getirebilir.
Burada kritik nokta ise düzenlemenin düşük fiili dolaşıma sahip bütün hisselerde otomatik satış anlamına gelmemesi. Fonun mevcut pozisyonu, şirketin fiili dolaşım miktarı ve yeni limitler birlikte değerlendirilecek. Dolayısıyla etkinin şirket ve fon bazında farklılaşması bekleniyor.
BIST 30 ve kamu araçları öne çıkıyor
Yeni yoğunlaşma kurallarının bazı önemli istisnaları da bulunuyor.
BIST 30 kapsamındaki payların yanı sıra Hazine ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından ihraç edilen araçlar ile bazı kamu bağlantılı ihraçlar belirli yoğunlaşma sınırlamalarının dışında tutuluyor.
Unvanında “Endeks” bulunan fonlar ve borsa yatırım fonları da düzenlemenin bazı hükümlerinden istisna tutuluyor.
Ayrıca unvanında döviz, yabancı, para piyasası veya kısa vadeli ifadeleri bulunan bazı serbest fonlar da hisse yoğunlaşmasına ilişkin hükümlerden farklı şekilde etkilenecek.
Bu tablo, yeni dönemde serbest fonların portföylerinde BIST 30 hisseleri ile kamu borçlanma araçlarının göreli ağırlığının artabileceği beklentisini güçlendiriyor.
Para piyasası fonlarında kamu kâğıdı zorunluluğu
SPK’nın düzenlemesi para piyasası fonlarının portföy yapısında da önemli değişiklikler getiriyor.
Katılım fonları dışında kalan para piyasası fonlarının portföylerinin en az yüzde 10’unun Devlet İç Borçlanma Senetleri ve/veya Hazine Varlık Kiralama Şirketi tarafından ihraç edilen kira sertifikalarından oluşması gerekecek.
Böylece para piyasası fonları için kamu borçlanma araçlarına yönelik belirli ölçüde zorunlu bir talep mekanizması oluşturuluyor.
Unvanında “para piyasası” veya “kısa vadeli” bulunan fonların Pay Senedi Repo Pazarı’ndaki ters repo işlemlerine ayırabileceği kaynak ise yüzde 25 ile sınırlandırıldı.
Ters repo işlemlerinde kullanılan teminatın en az üçte ikisinin kamu borçlanma araçları ve BIST 30 kapsamındaki paylardan oluşması gerekecek. Bu teminat düzenlemesi 31 Aralık 2026’da yürürlüğe girecek.
Tek bir bankada tutulabilecek mevduata da sınır getirildi. Para piyasası fonlarında tek bankadaki mevduat yüzde 6 ile sınırlandırılırken, katılım para piyasası fonlarında bu oran yüzde 20 olarak uygulanacak.
Bu nedenle özellikle mevduat ağırlıklı fonların portföylerini yeniden dağıtması gerekecek.
Portföy yönetim şirketlerine kapasite sınırı
SPK’nın düzenlemesi fonların yatırım yaptığı araçlarla sınırlı değil.
Portföy yönetim şirketlerinin yönettiği serbest fon sayısı ile istihdam ettiği portföy yöneticisi sayısı arasında doğrudan bir ilişki kuruluyor.
Bir portföy yönetim şirketinin kurucusu olduğu serbest fonların sayısı, özel fonlar da dahil olmak üzere istihdam ettiği portföy yöneticisi sayısını aşamayacak.
Yeni hüküm 29 Ağustos 2026’da yürürlüğe girecek. Mevcut sınırların üzerinde bulunan şirketlere ise 30 Haziran 2029’a kadar uyum süresi tanındı.
Bunun yanında, bir portföy yönetim şirketinin yönettiği aylık ortalama kolektif portföyün yüzde 50’sinden fazlasının serbest fonlardan oluşması halinde sermaye artırım şartı gündeme gelecek.
Şirketlerin bu durumda hesap dönemi sonunu izleyen 20 iş günü içinde sermayelerini yüzde 10 oranında nakden artırmak üzere SPK’ya başvurması gerekecek. İlk değerlendirme 2026 yıl sonu itibarıyla yapılacak.
Bir portföy yöneticisi en fazla 7 fon yönetecek
SPK, portföy yöneticilerinin sorumluluğuna ilişkin kuralları da yeniden düzenledi.
Her fon için en az iki portföy yöneticisi atanacak ve bunlardan biri sorumlu portföy yöneticisi olacak.
Gayrimenkul ve girişim sermayesi yatırım fonları hariç olmak üzere bir portföy yöneticisinin yönettiği fon sayısı kademeli olarak azaltılacak.
Buna göre bir portföy yöneticisi;
1 Ocak 2029’dan itibaren en fazla 10,
1 Ocak 2031’den itibaren ise en fazla 7 fon
yönetebilecek.
Düzenleme, çok sayıda fonu sınırlı sayıda portföy yöneticisiyle yöneten şirketler açısından yeni istihdam ihtiyacını da beraberinde getirebilir.
Repo işlemlerine de sınır
Serbest fonların repo, borsa dışı ters repo ve vaad işlemlerindeki hareket alanı da daraltılıyor.
Bu işlemlerin toplamı fon portföyünün yüzde 20’siyle sınırlandırılırken, kamu borçlanma araçlarının işleme konu olduğu bazı durumlar kapsam dışında tutulacak.
Borsa dışı repo ve ters repo işlemlerinde çerçeve sözleşme yapılması ve işlem bilgilerinin saklayıcıya iletilmesi zorunlu hale getiriliyor.
Teminat tarafında da kamu borçlanma araçları ve BIST 30 payları öne çıkarılırken, ortaklık payı olarak yalnızca BIST 30 kapsamındaki hisselerin kullanılmasına izin verilecek.
Kurucunun gerçek kişi ilişkili taraflarıyla borsa dışı repo ve vaad işlemleri yapılamayacak. Tüzel kişi ilişkili taraflarla yapılabilecek işlemler ise yüzde 10 ile sınırlandırılacak.
50 veya daha az yatırımcısı bulunan fonlar izlenecek
SPK, yatırımcı sayısı düşük serbest fonlara yönelik yeni bir izleme mekanizması da oluşturuyor.
TEFAS’ta işlem görmeyen ve unvanında “özel” ibaresi bulunmayan serbest fonlarda yatırımcı sayısının bir ay içinde 15 günden fazla süreyle 50 veya altında kalması halinde durum SPK’ya bildirilecek.
Bu durumda fon için özel fona dönüşüm, başka bir fonla birleşme, TEFAS’ta işlem görmeye başlama veya tasfiye seçenekleri gündeme gelebilecek.
Ayrıca onaylanan bir fonun 60 gün içerisinde satışa başlamaması halinde izahname onayı kendiliğinden düşecek ve fon tasfiye edilecek.
Büyük pozisyonlarda araştırma ve genel müdür onayı
Yeni dönemde büyük yatırım kararlarının gerekçelendirilmesi de zorunlu hale geliyor.
Bir fonun ortalama portföy ağırlığının yüzde 5’ini aşan pozisyonlarda yapılacak alım ve satım kararlarının, genel müdür onayına sunulan araştırma belgelerine dayandırılması gerekecek.
Bu belgeler beş yıl süreyle saklanacak.
TEFAS’ta işlem gören serbest fonların portföy dağılımlarını haftalık olarak açıklaması da zorunlu olacak.
Bir yatırımcının fondaki payının belirlenen eşiklere ulaşması veya eşiklerin altına inmesi halinde ise MKK aracılığıyla Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda açıklama yapılacak.
Piyasanın gözü yıl sonuna kadar düşük dolaşımlı hisselerde olacak
SPK’nın yeni düzenlemesinin kısa vadede piyasada en fazla izlenecek sonucu, düşük fiili dolaşıma sahip BIST 30 dışı hisselerde serbest fonların pozisyonlarının nasıl değişeceği olacak.
Özellikle yeni limitlerin üzerinde pozisyon taşıyan fonların 31 Aralık 2026’ya kadar uyum sağlaması gerekiyor. Bu süreç, bazı hisselerde fon kaynaklı pozisyon azaltma ihtiyacını beraberinde getirebilir.
Buna karşılık BIST 30 payları ve kamu borçlanma araçları yeni sistemde daha geniş bir hareket alanına sahip olacak. Para piyasası fonlarında kamu kâğıtlarına getirilen asgari portföy şartı da bu araçların fonlar açısından önemini artıracak.
SPK’nın adımı, yatırım fonları piyasasında yoğunlaşma riskinin azaltılması, fon yönetiminde kurumsal kapasitenin artırılması ve yatırım kararlarının daha izlenebilir hale getirilmesi yönünde kapsamlı bir çerçeve oluşturuyor.
Önümüzdeki dönemde asıl tablo, portföy yönetim şirketlerinin mevcut pozisyonlarını yeni kurallara göre nasıl değiştireceğiyle ortaya çıkacak. Özellikle yıl sonuna kadar düşük fiili dolaşımlı hisselerde fonların pozisyon değişimleri, düzenlemenin Borsa İstanbul üzerindeki ilk somut yansımalarından biri olacak.
Kaynak: Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 28 Ağustos 2026 tarihli ve 52/1589 sayılı Kurul kararı; Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber değişiklikleri.
BU HABERLERDE İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
EKOVİZYON DERGİ
Ekovizyon Dergi









