Ekovizyon Dergisi
Anasayfa / Ekonomi / Dövizden altına geçiş hızlandı

Dövizden altına geçiş hızlandı

TCMB verileri, yurtiçi yerleşiklerin tasarruf tercihinde dikkat çekici bir değişime işaret ediyor. Yılın ilk 34 haftasında dolar ve Euro hesapları parite etkisinden arındırılmış olarak gerilerken, kıymetli maden depo hesaplarında 14,55 milyar dolarlık artış yaşandı. Geçen yılın anı döneminde ise artışın ana adresi döviz hesaplarıydı.

Türkiye’de tasarruf sahiplerinin yabancı para tercihlerinde altının ağırlığı belirgin biçimde artıyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) haftalık para ve banka istatistikleri, yurtiçi yerleşiklerin bu yıl dolar ve Euro hesaplarını azaltırken kıymetli maden depo hesaplarını artırdığını ortaya koyuyor.

TCMB verilerine göre yılın ilk 34 haftasında yurtiçi yerleşiklerin yabancı para mevduatı, parite etkisinden arındırılmış olarak 13 milyar 249 milyon dolar arttı. Ancak bu toplam artışın kompozisyonu dikkat çekici biçimde değişti.

Dolar ve Euro hesapları aynı dönemde parite etkisinden arındırılmış olarak 1 milyar 437,7 milyon dolar gerilerken, kıymetli maden depo hesapları 14 milyar 546,3 milyon dolar yükseldi.

Başka bir ifadeyle, yurtiçi yerleşiklerin yabancı para tasarruflarındaki net artışın tamamından fazlasını altın ve diğer kıymetli maden hesaplarındaki büyüme taşıdı.

Dövizden altına geçiş hızlandı

Geçen yıl tablo tamamen farklıydı

Bu değişimin boyutu, geçen yılın aynı dönemiyle karşılaştırıldığında daha net görülüyor.

2025 yılının ilk 34 haftasında yurtiçi yerleşiklerin yabancı para mevduatı parite etkisinden arındırılmış olarak 16 milyar 122 milyon dolar artmıştı. Bu artışın 13 milyar 14 milyon doları dolar ve Euro hesaplarından, 3 milyar 373 milyon doları ise kıymetli maden depo hesaplarından gelmişti.

Bu yıl ise tablo tersine döndü.

Döviz hesaplarında sınırlı bir gerileme yaşanırken, kıymetli maden hesaplarındaki artış toplam yabancı para mevduat hareketinin belirleyici unsuru haline geldi.

Bu veriler, tasarruf sahiplerinin dövizden tamamen vazgeçtiğini göstermiyor. Ancak döviz cinsinden tasarruf ile altın arasındaki ağırlığın belirgin biçimde değiştiğine işaret ediyor.

Altında savaş etkisi tercihi değiştirmedi

Kıymetli maden hesaplarındaki yükselişin yalnızca altın fiyatlarınDÖdaki değişimden kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamak için parite etkisinden arındırılmış veriler önem taşıyor.

TCMB verilerine göre bu yıl kıymetli maden depo hesaplarında gerçekleşen 14,55 milyar dolarlık arındırılmış artışın 12,98 milyar doları gerçek kişilerin hesaplarındaki yükselişten kaynaklandı.

Özellikle iki hafta öne çıktı.

Yılın ilk güçlü artışı, savaş öncesindeki 30 Ocak haftasında gerçekleşti. Bu hafta kıymetli maden depo hesapları parite etkisinden arındırılmış olarak 4,24 milyar dolar arttı. Bunun 3,72 milyar dolarlık bölümü gerçek kişilerin hesaplarından geldi.

İkinci güçlü hareket ise 27 Mart haftasında görüldü. Kıymetli maden hesaplarındaki arındırılmış artış 2,39 milyar dolar olurken, bunun 1,86 milyar doları gerçek kişilerin hesaplarından kaynaklandı.

Dolayısıyla Ortadoğu’daki savaş ve jeopolitik gelişmelerin altın fiyatlarında yarattığı sert dalgalanmalara rağmen, gerçek kişilerin altın hesaplarındaki yönelim tamamen tersine dönmedi.

EKONOMİM Gazetesi’nden Şebnem Turhan’ın haberinde de dikkat çekildiği üzere, altın fiyatlarındaki hareketin tasarruf tercihlerine etkisi özellikle bu yıl daha yakından izleniyor.

Son haftada da altın tercihi sürdü

21 Ağustos ile biten haftanın verileri de bu eğilimin tamamen kırılmadığını gösterdi.

TCMB verilerine göre gerçek kişilerin kıymetli maden hesapları, parite etkisinden arındırılmış olarak geçen hafta 190 milyon dolar arttı.

Aynı hafta altının ons fiyatı yüzde 5,26 yükseldi. Fiyat hareketinin kıymetli maden hesapları üzerindeki etkisi yaklaşık 3,8 milyar dolar olarak hesaplandı.

Bu nedenle yalnızca nominal hesap büyüklüklerine bakarak “vatandaş 3,8 milyar dolar yeni altın aldı” sonucuna ulaşmak doğru olmaz. Burada fiyat etkisi ile gerçek tasarruf hareketinin birbirinden ayrılması gerekiyor. Bir yıllık tablo ise yön değişiminin daha güçlü olduğunu ortaya koyuyor.           Son bir yılda kıymetli maden depo hesapları parite etkisinden arındırılmış olarak 25 milyar 355,5 milyon dolar artarken, dolar ve Euro hesapları aynı yöntemle 7 milyar 365,1 milyon dolar geriledi.

Kıymetli maden hesapları 100 milyar dolara yaklaştı

Fiyat hareketleriyle birlikte yurtiçi yerleşiklerin kıymetli maden hesaplarının toplam büyüklüğü de tarihi yüksek seviyelere yaklaştı.

TCMB verilerine göre 21 Ağustos itibarıyla yurtiçi yerleşiklerin parite etkisinden arındırılmamış kıymetli maden depo hesaplarının büyüklüğü 98 milyar 941 milyon dolar oldu.

Böylece kıymetli maden hesapları 100 milyar dolar sınırına dayandı.

Toplam yabancı para mevduatı ise aynı tarih itibarıyla 234 milyar 27 milyon dolar seviyesinde bulunuyor.

Bu tablo, Türkiye’deki döviz tasarruflarının yalnızca dolar ve Euro üzerinden okunmasının giderek daha yetersiz hale geldiğini gösteriyor. Altın, özellikle gerçek kişilerin tasarruf davranışında yabancı para kompozisyonunun önemli bir parçasına dönüşmüş durumda.

TL mevduatın payında sınırlı gerileme

Altındaki yükselişin bankacılık sistemindeki mevduat kompozisyonuna etkisi de izleniyor.

BDDK’nın haftalık verilerine göre 21 Ağustos itibarıyla sektörde TL mevduatın toplam mevduat içindeki payı yüzde 61,10 oldu. Bir önceki hafta bu oran yüzde 61,53 seviyesindeydi.

Burada altın fiyatlarındaki yükselişin tek başına TL mevduat payındaki değişimin nedeni olduğu sonucuna varmak doğru olmaz. Ancak kıymetli maden hesaplarındaki büyüme, yurtiçi yerleşiklerin tasarruf tercihlerindeki dönüşümün önemli göstergelerinden biri olarak öne çıkıyor.

KKM dönemi tamamen kapandı

Tasarruf tercihlerindeki bu dönüşümün bir başka önemli arka planı ise Kur Korumalı Mevduat’ın (KKM) sona ermesi.

BDDK’nın 21 Ağustos haftasına ilişkin verilerine göre KKM hesaplarının tamamı kapandı ve sistemde bakiye kalmadı.

2021 yılında yüksek enflasyon ve kur oynaklığının yaşandığı dönemde devreye alınan KKM, yaklaşık 44 ay boyunca Türk lirası mevduat sahiplerini kur hareketlerine karşı korumayı amaçlayan temel finansal araçlardan biri oldu.

TCMB, 23 Ağustos 2025 tarihinde yaptığı duyuruyla KKM açma ve yenileme işlemlerini sonlandırmıştı. Aradan geçen bir yılın ardından sistemdeki son hesapların da kapanmasıyla KKM dönemi tamamen sona ermiş oldu.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de KKM’nin sona ermesini ekonomi programının önemli hedeflerinden birinin hayata geçirilmesi olarak değerlendirdi ve Türk lirasına güveni artırmaya yönelik politikaların sürdürüleceğini belirtti.

Merkez Bankası’nın rezervi 188,4 milyar dolara çıktı

Tasarruf sahiplerinin tercihlerindeki değişimin yaşandığı dönemde Merkez Bankası rezervlerindeki yükseliş de dikkat çekti.

TCMB verilerine göre toplam rezervler, 21 Ağustos haftasında önceki haftaya göre 4 milyar 949 milyon dolar artarak 188 milyar 449 milyon dolara yükseldi.

Bu dönemde brüt döviz rezervleri 938 milyon dolar azalarak 74 milyar 228 milyon dolara geriledi.

Buna karşılık altın rezervleri 5 milyar 886 milyon dolar artarak 114 milyar 221 milyon dolara çıktı.

Dolayısıyla TCMB rezervlerinin kompozisyonunda da altının ağırlığı dikkat çekici seviyeye ulaşmış durumda.

Yabancı yatırımcı tahvilde satıcı

Yurtiçi yerleşiklerin tasarruf tercihlerindeki değişime karşın yabancı yatırımcıların menkul kıymet tarafındaki hareketi daha farklı bir görünüm ortaya koydu.

TCMB menkul kıymet istatistiklerine göre yabancı yatırımcılar 21 Ağustos haftasında 150,2 milyon dolarlık hisse senedi ve 146 milyon dolarlık ÖST alırken, 1,2 milyon dolarlık DİBS satışı gerçekleştirdi.

Aynı haftada yabancıların hisse senedi stoku 41 milyar 721,6 milyon dolardan 43 milyar 109,4 milyon dolara yükseldi.

DİBS stoku ise 17 milyar 796 milyon dolardan 17 milyar 788,7 milyon dolara geriledi. ÖST stoku da 4 milyar 503,7 milyon dolardan 4 milyar 632,8 milyon dolara çıktı.

Ortaya çıkan tablo, Türkiye’de tasarruf sahiplerinin yabancı para tercihlerinde önemli bir kompozisyon değişimi yaşandığını gösteriyor. Döviz hesaplarında görülen sınırlı gerilemeye karşılık altın hesaplarındaki güçlü büyüme, özellikle gerçek kişilerin servetlerini koruma arayışında altının daha merkezi bir konuma geldiğine işaret ediyor. Ancak bu hareketi yalnızca “dövizden çıkıp altına geçiş” olarak okumak eksik kalır; altın fiyatlarındaki değişimin hesap bakiyeleri üzerindeki etkisi de mutlaka ayrıştırılmalı.

Kaynak: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Hazine ve Maliye Bakanlığı ve EKONOMİ Gazetesi – Şebnem Turhan.

YTD: Bu haberde yer alan bilgiler yatırım tavsiyesi değildir. Altın, döviz, hisse senedi ve diğer finansal araçlara ilişkin değerlendirmeler yatırım danışmanlığı kapsamında yorumlanmamalıdır.

BU HABERLERDE İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

EKOVİZYON DERGİ Ekovizyon.com.tr

Etiketlendi:

Cevap bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bize Ulaşın!