Adnan Ateş’in Haberi:
Türkiye, iklim değişikliğinin tarım üzerindeki baskısını azaltmayı hedefleyen uzun vadeli su yönetimi stratejisinde 2026 yılı itibarıyla kritik bir eşiğe giriyor. Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ), yalnızca baraj projeleri için mevcut yıl içinde 16 milyar 932 milyon 177 bin liralık bir yatırım bütçesini devreye aldı. Bu kaynak, 59 ayrı baraj projesini kapsıyor.
Ancak yatırım programının ağırlık merkezi, baraj inşaatlarının ötesine geçiyor. 2026 Yılı Yatırım Programı verilerine göre, tarımsal altyapıya yönelik toplam kamu yatırımları içinde 111,3 milyar liralık pay ile sulama projeleri ilk sırada yer alıyor. Bu tablo, Türkiye’nin tarımsal verimlilik artışını doğrudan suya erişim ve yönetim kapasitesi üzerinden kurguladığını gösteriyor.
Sulamada yeni dönem: sadece baraj değil, sistemsel modernizasyon
Program, klasik anlamda yeni baraj yapımını aşan bütüncül bir yaklaşım içeriyor. Sulama yatırımları;
-
ana iletim ve dağıtım hatlarının kurulmasını,
-
açık kanalların kapalı basınçlı sistemlere dönüştürülmesini,
-
mevcut şebekelerin modernizasyonunu,
-
taşkın kontrolü ve ıslah projelerini,
-
barajların yapısal rehabilitasyon süreçlerini
kapsayan geniş bir çerçevede ele alınıyor.
Bu yaklaşım, özellikle geçmişte yüksek su kaybına yol açan açık kanal sistemlerinin yarattığı verimlilik sorunlarına verilen gecikmiş ama yapısal bir yanıt olarak okunuyor. Nitekim DSİ’nin önceki yıllara ait teknik raporlarında, bazı havzalarda sulama suyunun yüzde 35’inin tarlaya ulaşmadan kaybolduğu tespiti yer almıştı¹.
Yatırımın lokomotifi: Silvan Barajı
2026 yatırım listesinde açık ara öne çıkan proje, Diyarbakır’daki Silvan Barajı. Projeye ayrılan 3 milyar 225 milyon 750 bin lira, tek başına toplam baraj bütçesinin yaklaşık beşte birine karşılık geliyor. GAP havzasının kilit bileşenlerinden biri olan Silvan Barajı, tamamlandığında hem sulama kapasitesi hem de bölgesel tarımsal gelir artışı açısından stratejik bir rol üstlenecek.
Silvan’ı sırasıyla şu projeler izliyor:
-
Hatay Amik-Afrin (Reyhanlı Barajı ve Sulaması): 2,6 milyar TL
-
Balıkesir Reşitköy Barajı ve Burhaniye–Gömeç Sulaması: 1,5 milyar TL
-
Mersin Sorgun Barajı ve Sulaması: 1,2 milyar TL
-
Edirne Aşağı İpsala (Hamzadere Barajı ve Koyuntepe Regülatörü): 1,1 milyar TL
-
Hatay Tahtaköprü Barajı Yükseltilmesi ve Sulaması: 900 milyon TL
Bu dağılım, yatırımların yalnızca kurak bölgelerde değil; su stresi, taşkın riski ve tarımsal yoğunluk kriterleri dikkate alınarak ülke geneline yayıldığını ortaya koyuyor.
Sosyal boyut: Yeniden yerleşim için 1,4 milyar lira
Baraj projelerinin en hassas başlıklarından biri olan yerleşim alanlarının taşınması konusu da yatırım programında ayrı bir kalem olarak yer aldı. Toplam 1 milyar 413 milyon lira, yeniden yerleşim, tarımsal iskan ve sosyal altyapı projeleri için tahsis edildi.
Bu kapsamda:
-
Mersin Alaköprü Barajı için tarımsal iskan projelerine 700 milyon TL,
-
Adıyaman Gömükan Barajı için 250 milyon TL,
-
Çankırı Kızlaryolu Barajı için 329 milyon TL,
-
Kars Kağızman Barajı için 93 milyon TL kaynak ayrıldı.
Artvin’de tamamlanan Yusufeli Barajı çevresinde ise yeniden yerleşim alanları ve kamu binalarına yönelik sınırlı ama sembolik bütçelerle sosyal dokunun korunması hedefleniyor.
Rehabilitasyon, taşkın ve kuraklık yönetimi
Mevcut barajların güvenliği ve ömrünün uzatılması için 30 milyon liralık rehabilitasyon bütçesi ayrılırken, taşkın ve kuraklık risklerinin yönetimi için 250 milyon liralık ek kaynak planlandı. Bu bütçenin:
-
17,75 milyon lirası taşkın erken uyarı sistemlerine,
-
19 milyon lirası kuraklık yönetimi ve izleme stratejilerine
tahsis edildi. Bu kalemler, Türkiye’nin su yönetiminde yalnızca fiziki yatırımlara değil, veri ve erken uyarı altyapısına da yöneldiğini gösteriyor.
En yüksek ödenek ayrılan ilk 10 proje (2026)
-
Silvan Barajı – 3,23 milyar TL
-
Amik-Afrin (Reyhanlı Barajı) – 2,6 milyar TL
-
Reşitköy Barajı – 1,5 milyar TL
-
Sorgun Barajı – 1,2 milyar TL
-
Aşağı İpsala Projesi – 1,1 milyar TL
-
Tahtaköprü Barajı – 900 milyon TL
-
Kahta Koçali Barajı – 750 milyon TL
-
Kırklartepe Barajı – 550 milyon TL
-
Pasinler Söylemez Barajı – 500 milyon TL
-
Aşağı Aras Havzası Tuzluca Barajı – 500 milyon TL
Kısa geçmiş analizi
2000’li yılların başında baraj yatırımları ağırlıklı olarak enerji üretimi ekseninde şekillenirken, son on yılda sulama ve taşkın kontrolü odaklı projelerin bütçe içindeki payı belirgin biçimde arttı. 2026 programı, bu yönelimin artık yapısal bir politika haline geldiğini teyit ediyor².
Kaynaklar:
Tarım ve Orman Bakanlığı – Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, 2026 Yılı Yatırım Programı
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı verileri
Dipnotlar:
¹ DSİ, Türkiye Sulama Sistemleri Verimlilik Raporu, 2019
² OECD, Water Governance in Türkiye, 2023
BU HABERLERDE İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
EKOVİZYON DERGİ – Ekovizyon.com.tr
https://www.ekovizyon.com.tr
